VERMUNDO RESTA

Naceu ao redor de 1555 na cidade italiana de Milán, na provincia de Umbría. Os seus pais foron Alejandro Resta e Isabel  Milach. Trasladouse a Sevilla en 1585 co cardeal Rodrigo de Castro.

As primeiras obras documentadas, aínda que desgraciadamente desaparecidas, foron os hospitais sevillanos do Espírito Santo e do Amor de Deus para os que deu trazas entre 1587 e 1588, concluíndose ambos en 1602. Foron encargados expresamente polo cardeal Rodrigo de Castro que estivo á fronte do arcebispado hispalense desde 1582 a 1600.

Foi nomeado mestre maior do Arcebispado de Sevilla en 1588. Entre 1601 e 1603 realizou algunhas obras menores e algúns encargos para o Alcázar e en 1603 foi nomeado mestre maior do mesmo. O papel deste milanés puido ser o de proxectar soamente a fachada da igrexa, debido a que a súa composición, ordes e motivos decorativos de  progenie italiana desmárcanse claramente do resto da fábrica que segue a concepción  manierista  clasicista. O seu deseño non se corresponde á liña que seguiron Ruiz,  Tolosa ou Mosteiro. Por outra banda as  acroteras e pirámides de remate son seguramente deseños engadidos a posteriori polos mestres que traballaron na fábrica..   Á súa autoría como  trazador da fachada da igrexa axúdalle o feito de que el non chegou a Monforte ata o verán de 1593, exento por tanto de controlar a provisión de materiais e a realización dos cimentos, e a partir de entón permaneceu 15 meses, tempo suficiente para polo menos deixar expostos todos os detalles da fachada, que non se sabe cando se terminou, pero si se sabe que foi antes de 1598, debido a que por entón a fachada do Colexio estaba rematada como se expón na taxación de Juan de  Tolosa.

O LIBRO DO P. ESTEBAN AGORA EN VERSIÓN KINDLE, á venda para libros dixitais.

2ª edición EPUB

Coa intención de dar maior divulgación ao traballo do  P. Este4 ban Martínez e coa función de axudar aos proxectos da Fundación puxemos á venda en versión  Kindle, para libros dixitais o libro da 2ª edición da Historia do Colexio de  Nª  Sª da Antiga. Esperamos que moitos e bos lectores báixense o seu exemplar para poder coñecer un pouco máis a historia deste que pronto será un novo edificio BIC de Monforte de Lemos. Deixamos aquí a ligazón para poder acceder á devandita versión.

DOUS GRANDES ARQUITECTOS RENACENTISTAS EN MONFORTE

En 1594 o Cardeal Rodrigo de Castro decidiu ampliar as trazas orixinais do colexio con dúas ampliacións a ambos os dous lados da fachada xunto ás torres das esquinas. Para iso faranse presentes en Monforte dous grandes arquitectos renacentistas dun español, o xesuíta Andrés Ruiz e outro italiano  Veremondo Resta, coincidindo na cidade de Lemos co Cardeal.

Colexio do Cardeal coas ampliacións esixidas polo Cardeal en 1593

Este ano, o Cardeal decide emprender unha viaxe a Galicia para cumprir co Xubileu e, ao mesmo tempo, solucionar distintos asuntos concernentes á fundación e aos traballos que se van realizando na súa magna obra. O 22 de maio parte da cidade hispalense con dirección a Madrid, entre os seus acompañantes vén o arquitecto  Vermundo Resta. Unha vez nesta cidade ten lugar a firma da escritura da fundación, datada o 11 de xuño. Pode resultar estraño, pero a posta en práctica das obras precede á confirmación da fundación. A principios de xullo do 1594 renova a súa viaxe a Galicia. Con anterioridade, o arquitecto milanés ha tido que partir cara a Monforte porque o 11 de xuño asiste á obra por orde do Cardeal.

Así se vería o Colexio do Cardeal sen as ampliacións esixidas polo Cardeal en 1594

Este mesmo ano volve haber constancia da presenza do xesuíta Andrés Ruiz en Monforte desempeñando novamente o cargo de mestre maior e «visten da obra. Este mestre en compañía de Vermundo Resta e, posiblemente, a pedimento de D. Rodrigo, aínda en Madrid, engaden á traza orixinal dous «partes de quartos», que han de ir arrimados ás torres da fachada principal, por orde do Cardeal. O contrato desta obra realízase o11 de xuño cos mestres de cantería Pedro de  Marlote e Juan da Serra. fff

O MOSTEIRO DE SAN VICENTE DO PIÑEIRO FACILITOU A FUNDACIÓN DO COLEXIO DO CARDEAL.

Mosteiro S. Vicente do Piñeiro

Á luz do traballo titulado: “A vila de Monforte á luz do Catastro de Enseada (Parte I) “Un exemplo de capital dun Estado  señorial”” de Rosa Mª  Guntiñas Rodríguez, e concretamente, no referente ao Colexio do Cardeal dáse noticia dos primeiros documentos que datan de xaneiro de 1592 e fan referencia a cinco vendas de terreos ( viñas, hortas, “ leiras” ou leiras)  de particulares (un prateiro, un xastre do “Arrabalde” e un veciño de “ Remberde”) e dunhas casas de Francisco Díaz e Francisco Rodríguez, que lles habían  aforado o mosteiro de S. Vicente do Piñeiro pero que “o conde de Lemos (…) en nome de devandito señor Cardeal pediunos vendámoslle e o mosteiro accedeu para edificar un Colexio da Compañía de Jesús (…) na ponte de S. Lázaro (…) onde se vai a ler gramática”.

Mosteiro S. Vicente do Piñeiro

Documentos que poñen de relevo, unha vez máis, que o mosteiro de S. Vicente do Piñeiro facilitaría, como fará no caso do Convento das  Clarisas, a construción do Colexio. Compras que se complementan en febreiro de 1593 cunha doazón dun terreo por parte do Concello para que o Colexio “tivese na fachada e diante praza” 190 fundándose en xullo do mesmo ano o Colexio “cuxa advocación ha de ser (…) Nosa Señora da Antiga” 191 o que parece contradicir o recolleito na Relación condal de 1741.

Mosteiro S. Vicente do Piñeiro

A promoción do curso 1966-1967 reuniuse en agosto, en Monforte para lembrar vellos tempos….

Antigos alumnos dos Escolapios, no cincuenta aniversario da súa promoción.

Con motivo do cincuenta aniversario da promoción do curso 1966-1967, un grupo de ex alumnos dos  Escolapios desa xeración volveron reunirse onte. En total, asistiron ao encontro preto de corenta antigos estudantes do colexio.

O programa comezou ás once da mañá cunha visita guiada ao colexio do Cardeal. Ás doce os asistentes desprazáronse ata a adega Abadía dá  Cova, no Saviñao. Tras degustar un viño regresaron a Monforte, onde tiñan programada a comida ás tres da tarde no Hotel Cardeal.

A idea xurdiu de Benxamín Macía e Jesús Ovidio Pérez  Reñones, os impulsores deste encontro. «Hai  dez anos  ocorréusenos a idea de vernos.  Levábamos  corenta anos  sen saber nada vos  uns dous  outros, así que  decidinme a tentar  localizalos a todos  aínda que  foi difícil. En 2007  fixemos a  primeira  xuntanza», explica Benxamín Macía.

2ª EDICIÓN DO LIBRO DO P. ESTEBAN MARTÍNEZ

Acaba de ver a luz a segunda edición do libro do P. Esteban Martínez sobre o Colexio de Nª Sª da Antiga. Poñerase á venda por 12 € IVE/IVE incluído na recepción do propio colexio. Para quen desde fóra de Monforte de Lemos queiran adquirir un exemplar poden facelo solicitalo por correo electrónico da seguinte forma:

  1. Ingresar a través do BOTON DOAR da páxina WEB 15 € (12 + 3 de gastos de manipulación e envío). Opcions Paypal o Tarjeta de Crédito
  2. Comunicar a través do seguinte correo gerente@fundacioncolegionsdelaantigua.org

que se fixo o ingreso e engadir os datos postais para o seu correcto envío. Se se quere factura engadir ademais no devandito correo o NIF.

Esperamos que esta nova edición sexa para todos aqueles que se interesan polo Colexio de Nª Sª da Antiga unha fonte de satisfacción e gozo.

DE COMO JUAN DE NATES FOI CHAMADO PARA REMATAR A OBRA DA IGREXA

Polo testamento de don Rodrigo, asinado en Sevilla o 12 de agosto de 1598, sábese que “a súa fábrica e obra vai moi adiantada” e que a vontade expresa do prelado era” acábese e poña de toda perfección segundo e pola traza, orde e forma que se comezou e vaise proseguindo como e da maneira que eu o teño comunicado”. Nunha escritura outorgada algúns meses máis tarde, o 19 de abril de 1600, o cardeal, que debía sentir achegarse as súas últimas horas, ordena déase preferencia nos traballos aos da igrexa e en especial aos do seu enterramento. Pronto faleceu don Rodrigo. O 18 de setembro de 1600 pasou a mellor vida. Ata 1603 os seus restos mortais non foron trasladados desde Sevilla ao sepulcro de Santa María a Antiga, labrado por Gregorio Español.

Igrexa Nª Sª das Angustias

En gran embarazo e apuro houbo de poñer aos encargados de acelerar as obras da igrexa o falecemento de Diego Vélez, ocorrido pouco máis ou menos polas mesmas datas que o do cardeal. Por un documento publicado por García Mozo, sobre o que chama a atención Chueca Goitia, sábese que Juan de Nates, o arquitecto das Angustias, de Valladolid, e unha das figuras máis interesantes de! grupo derivado da catedral de Valladolid, foi chamado para acabar a igrexa de Monforte, que deixaba inconclusa Diego Vélez. O documento di: “eu juan de Nates, o arquitecto veciño da cidade de Valladolid … digo que diego belez mestre do devandito a miña arte xa defunto tomo ao seu cargo para facer a tercie parte da igrexa do colexio da nosa Señora da Compañía de Jesús de Monforte .. , no reino de Galicia de que foi fundador o señor don Rodrigo de Castro.” Cardeal e arcebispo defunto… e me an pedido tome ao meu cargo acabar. … 13 de decembro 1600″.

Medalla de Juan de Herrera, arquitecto de Felipe II

Juan de Nates Aprendeu o oficio xunto ao seu pai en Valladolid, cidade onde residiu a maior parte da súa vida e onde se rexistran a maior parte das súas obras. É fillo do mestre Pedro Gómez de Nates e casa con María de la Vega, filla de Juan de la Vega, tamén canteiro e mestre do propio Juan de Nates. Discípulo de Juan de Herrera, foi xunto con Juan Ribero de Rada o maior difusor do clasicismo na Meseta Norte.

Tomado de Manuel Ángel Feal Antelo O COLEXIO DO CARDEAL DE MONFORTE DE LEMOS. EVOLUCIÓN DA TRAZA UNIVERSAL.

O COLEXIO DE MONTERREY, EN CONTRA DO DE MONFORTE

Relátanos D. Manuel Ángel Feal Antelo no seu magnífico traballo titulado “O COLEXIO DO CARDEAL DE MONFORTE DE LEMOS. EVOLUCIÓN DA TRAZA UNIVERSAL” que antes de iniciarse as obras do noso Colexio xa lle saíu un inimigo, dentro da propia casa. Tratábase do Colexio de Monterrei, en Verín, rexentado tamén polos PP. Xesuítas, que #ante a noticia do proxecto de construción do de Monforte temeron fóra en detrimento do seu. Relátanolo así D. Mauel Feal:

D. Gaspar de Acevedo, V Conde de Monterrei

“Aínda que pareza mentira, o primeiro inimigo serio que tivo o Colexio de Monforte foi o seu colega fraterno, o Colexio de Monterrey. Talvez influíu na escaramuza a tirantez existente entre a Casa de Monterrey e a de Lemos por un soado preito que se traían desde principios do século XVI. O certo é que don Gaspar de Acevedo, V Conde de Monterrei, ao decatarse de que en Monforte estaba a tratarse de levantar outro Colexio da Compañía, escribía ao P. Xeneral, pedíndolle «que o Colexio de Monforte non prexudicase aos Estudos xerais de Monterrey».

A resposta do P. Xeneral foi lóxica e cortés: «Habendo a Compañía aceptado xa a fundación do Cardeal – dille o 15 de marzo de 1593– non pode poñerse taxa nin limitación, nin sería xusto. Nin vemos tanto perigo en que haxa este impedimento. A Compañía, na fundación dun Colexio, non pode prexudicar a outro ningún, nin ao seu fundador. Pero sendo tal o Colexio de Monterrey, non lle prexudicará outro ningún dos que se puideren facer no contorno».

Ruínas colexio de Monterrei a principios do século XX

Mentres tanto, as cousas en Monforte estaban a punto. En abril de 1593, o Provincial informaba a Aquaviva con inusitado optimismo: «O Colexio de Monforte será cousa de moita substancia. Comezase daquela a obra e hácese como cousa do Cardeal, en canto sofre o noso modo. Se Deus dálle vida, acabarase en dúas ou tres anos, porque se dá gran priesa e, aínda que non lla dea, confío será o mesmo. Ten xa alí 30.000 ducados e máis, para este efecto. E gañados os consensos dos abades, dará 2.000 ducados de renda de pensións a aquel Colexio, o cal en breve terá efecto.

Como se ve, don Rodrigo decidira elevar a renda primitiva en 500 ducados. O Provincial, tras afirmar que en Monforte estaban xa dous Pais e un Irmán da Compañía, engadía que esperaba verse en breve co Cardeal, na viaxe deste a Monforte, e concertar a escritura fundacional. «e é cousa marabillosa -conclúe- a afección que ao seu Colexio ten e a ansia de verlle, e din que todo é falar de isto».”

Tras a expulsión dos xesuítas o Colexio de Monterrei foi abandonado e a súa pedra foi empregada para pavimentar as rúas de Verín.

CELEBRACIÓNS DO IV CENTENARIO DA IGREXA DE Nª Sª DE LA ANTIGUA

Breve Resumo das actividades que con motivo da celebración do IV Centenario da Consagración da Igrexa do Colexio da nosa Señora da Antiga, -Colexio PP.  Escolapios-  tivéronse en Monforte os días 2, 3 e 4 de agosto de 2019.

Venres, 2 de agosto

•         19:30  h. Mesa redonda,

A Importancia Histórico Artística do Edificio da nosa Señora da Antiga e o Valor Social dos Bens Patrimoniais.

Introduciu e Moderou, Dª Mª del Mar Bóveda López. Investigadora en CC. da Educación, experta en intervención e revalorización social do Patrimonio.

Mesa redonda: A Importancia Histórico Artística do Edificio da nosa Señora da Antiga

Participaron:

– Dª Rosana Guerra Pestonit, Dra. Arquitecta.

– Dª Luisa Serrano García, Arquitecta.

– Dª Mª Dolores Lago Arce, Historiadora e Restauradora.

Redactoras do Estudo Documental para a  Declaraciòn de Ben de Interese Cultural do Colexio da nosa Señora da Antiga (Monforte de Lemos).

Mesa redonda: A Importancia Histórico Artística do Edificio da nosa Señora da Antiga

– D. Manuel Mª Chaín Pérez, Arquitecto. Subdirector Xeral de Conservación e Restauración de Bens Culturais da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural (Consellería de Cultura e Turismo, Xunta de Galicia).

Que nos levaron de maneira sabia a través dos elementos esenciais de carácter técnico, artístico, construtivo e  referencial do edificio do Cardeal, resaltando a singularidade de moitos deles e a súa influencia na arquitectura galega. Expuxeron maxistralmente, apoiados dalgunhas imaxes moi ilustrativas, os pormenores  dela historia do edificio, as súas modificacións, os seus valores en definitiva que avalan a declaración do edificio como BIC

Mesa redonda: A Importancia Histórico Artística do Edificio da nosa Señora da Antiga

•         20:15  h. Inauguración Oficial das xornadas do IV Centenario.

Honrados coa presenza de D. Alberto Feijoo, Presidente da Comunidade Autónoma de Galicia

Honrados coa presenza de D. Alberto Feijoo, Presidente da Comunidade Autónoma de Galicia, O Sr. Presidente da Deputación de Lugo que á vez é o noso Alcalde, Don José Tomé Roca; o Sr. Conselleiro de Economía, Emprego e Industria, D. Francisco Conde López; a Secretaria da Mesa do Parlamento de Galicia Dª Raquel Arias Rodríguez; A Sra. Deputada do Parlamento de Galicia, Dª Julia Rodríguez Barreira; a Directora Xeral de Patrimonio Cultural  Carmen Martínez Insua; A Directora Xeral de Ordenación do Territorio e Urbanismo, Dª Mª Encarnación Rivas Díaz; o  P. Reitor dos PP.  Escolapios de Galicia  P: Eladio Rodríguez; o Xerente da Fundación Colexio de  Nª  Sª da Antiga e Titular do Colexio dos PP.  Escolapios en Monforte; ademais de varios alcaldes das poboacións veciñas e cuantos monfortinos quixeron acompañarnos.

Inauguración Oficial das xornadas do IV Centenario

Neste acto, moderado por D. Pablo Blanco, Director do Colexio PP.  Escolapios interviñeron consecutivamente o  P. Javier Agudo como xerente da Fundación que se centrou na significación dos 400 anos da consagración da Iglesia, D. José Tomé Roca como Presidente da Deputación de Lugo e Alcalde de Monforte de Lemos que falou sobre a importancia do Cardeal Rodrigo de Castro para a vila de Monforte. Finalmente D. Alberto Feijoo, Presidente da Comunidade Autónoma de Galicia que dirixiu a Colexio e Fundación unhas cariñosas palabras, enmarcou o acto na súa significación dentro da Ribeira Sacra e da súa vontade de conservar e dar valor ao conxunto patrimonial da mesma para goce das xeracións futuras. Declarando finalmente abertas as xornadas de celebración do IV Centenario-

•         21:15  h. Concerto na Igrexa do Colexio interpretado polo pianista Ernesto  Maseda González e a súa esposa Ana Gloria  Peñate  Puncet, que de forma  brillantísima e virtuosa ofreceron un variado concerto de música latinoamericana nun piano e a catro mans, que sorprendeu pola súa magnífica execución e colorido musical. Todo iso na contorna da igrexa que como xa é sabido por todos ofrece unha  sonoridad magnífica para a música.

Sábado, 3 de agosto

•         11:00  h. – 12:30  h. Xornada de portas abertas.

A Fundación Colexio  Nª  Sª da Antiga e o Colexio PP.  Escolapios ofreceron á Vila de Monforte unha xornada de portas abertas para que cuantos quixesen puidesen visitar as zonas monumentais do Colexio, acompañados polas dúas guías da Oficina de Turismo ademais dalgúns profesores e algún alumno que serviron de guías aos visitantes.

•         12:30  h. – 13:00  h. Conferencia, O Colexio de Monforte unha intuición renacentista do Cardeal Rodrigo de Castro. A cargo do Pai Francisco Javier Agudo, Xerente da Fundación.

O  P. Javier Agudo ofreceu unha conferencia sobre o marco do Renacemento e o Cardeal Rodrigo de Castro poñendo escenario e actores á gran obra escrita en pedra do Colexio de  Nª  Sª da Antiga.

•         13:00  h. Concerto na Igrexa do Colexio, interpretado por D. Manuel  Randulfe Jácome, Director do Conservatorio profesional de música “Adagio”. Por sufrir un accidente o día anterior tivo que suspenderse o anunciado concerto por causa de forza maior, o que sentiu moito, desexando a D. Manuel unha pronta recuperación.

Domingo, 4 de agosto

•         12:00  h. Celebración da Eucaristía na Igrexa de  Nª  Sª da Antiga, que foi presidida polo Vigairo da Diocese D. Mario Vázquez Carballo, debido a que D. Alfonso Carrasco  Rouco, bispo de Lugo, que anunciara a súa presenza, non puido asistir por unha doenza lumbar. O  celebrante apunto a significación do acto en conexión coa educación resaltando a figura do Cardeal e de San José de Calasanz como fundador da primeira escola popular, cristiá e gratuíta do mundo.

D Mario Vázquez Carballo, Vicario da diocese de Lugo

Quede aquí este breve resumo das actividades de tres días nos que celebramos o IV centenario da Igrexa do Colexio e gozamos coa presenza de moitos Monfortinos que compartiron connosco os actos programados e os  girones de cultura que puidemos ofrecer.

Traslado do Santisimo sacramento á Igrexa nova o 5 de agosto de 1619.

Segundo quedou reflectido no breve relato, ao día seguinte da Consagración da Igrexa procedeuse a trasladar o S. Sacramento da Igrexa vella á nova. Así nos relatan o feito:

Claustro por onde discorreu a procesión e montáronse os altares.

Luns [5 de agosto]: trasladouse o Santísimo Sacramento da igrexa vella á nova. Comezou a procesión a boa hora. Leva o señor bispo debaixo dun palio riquísimo o Santísimo Sacramento; catro sacerdotes revestidos, ao noso Santo Pai; e outros catro, ao neno Jesús nunhas andas ricamente aderezadas, dándolle volta a todo o claustro que, por unha e outra parte, estaba adornado con colgaduras moi vistosas e de gran valor, con catro altares ás esquinas, cada un co seu dosel de rica tea.

Sería longo pintar a grandeza destes altares, segundo se esmeraron os mestres na súa composición. Só digo que un tiña, entre outras grandes riquezas, un frontal que os que viron os mellores de España antepóñenlle a todos eles: ao fin é dádiva dun potentado de Italia a un conde de Lemos, vicerrei de Nápoles, cuxo era tamén o domo39 do claustro, salvo os cadros de todos os mártires da nosa Compañía, que, posto[ s] sobre as colgaduras, facíanlle máis vistoso e agradable para o Santísimo Sacramento en todos os altares. E os músicos cantaban tan ben e tales panxoliñas que, aínda que a xente era innumerable e a calor excesiva, non se reparaba neses, maiormente cando, sen pensar, saíron por unhas e outras portas sete danzas que estaban previdas.

Chegou o señor bispo ao altar maior a colocar o Santísimo Sacramento nun trono que estaba formado encima da custodia, cercado con bancadas adornecidas co máis lucido e precioso do oratorio da señora condesa e riquezas que deixou o señor Cardeal, porque cada un cal sería que eu non me atrevo a pintar. O frontal era de tea de prata, callado todo de ouro con gran primor, o cal nos deron As súas Excelencias cunha casulla do mesmo e un dosel, que este só fixo de costa máis de 800 ducados. Non puxeron os Condes as súas armas nel, senón cuajáronle todo de Jesuses, mostrando nisto ser todo o seu da Compañía: tal é a amizade que nos fan.