FUNDACIÓN COLEGIO Nª Sª DE LA ANTIGUA.

A ninguén se lle oculta que hoxe en día temos moitos coñecementos que hai dous séculos eran impensables e ademais a transmisión dos mesmos facíase moi difícil porque non estaban ao alcance de todos.

Por tanto vou compartir unha curiosidade, que ten por explicación a ignorancia, pero en ton menor. Hai máis de dous séculos certas disciplinas como a historia da arte non eran de dominio común. Hoxe rodéannos libros cheos de imaxes, documentais de televisión, clips de vídeo sobre calquera cousa, pero hai máis de dous séculos non.

No arquivo da FCNSdlA, entre moitos documentos hai un detallado inventario de todo o que había en Sancristía, Iglesia e Capela das Reliquias. Un tesouro de documento. Estando o cadro de Nª Sª da Antiga en Madrid para a súa restauración, ocorréuseme mirar de que xeito incluíran no devandito inventario este magnífico cadro. Ao mirar detidamente o inventario que dá conta de polo menos 218 items, pero algúns deles colectivo, por exemplo o item 154 que di: “Catorce santos e santas de madeira, dourados de medio corpo, cos seus peanas e as súas reliquias con cristal por diante”…  a miña sorpresa foi grande ao non atopar o cadro de Nª Sª da Antiga. Pensei que se me pasou por dificultar a lectura o manuscrito, a súa letra, a súa densidade… Comence de novo a procura lendo máis amodo… e nada.

No terceiro repaso, acendéuseme unha lucecita, que ademais non deixa lugar ao equívoco. Non atopaba o cadro, por estar moi mal consignada a pintura. Atopei no item 160 o seguinte: “Un cadro cunha Pintura de Ntra Sra da Concepción de México”. Díxenme aquí está. Para uns ollos non expertos, e probablemente non moi cultos, como o deberon ser os do Licenciado “Lenze” que levantou acta da devandita inventario, sería doado, naquel momento, confundir o cadro de Nª Sª da Antiga co da Virxe de Guadalupe. Ambos en tea, grandes…. Fallaba todo, non se trata dunha Inmaculada Concepción, nin viña de México…

Non atopo outra explicación.

Ilustro este comentario coa imaxe do item 160 e coas imaxes de ambas as virxes que chamaron a tan groso erro a aquel bo Licenciado.

J.A.G.

Existe xunto á porta da sancristía da nosa igrexa unha placa de mármore  datada no ano 1923, que fala da nova consagración da altar. A mesma placa dá a entender que esta re-consagración debeuse a dúas razóns: 1ª A deterioración debido ao paso do tempo e  2º a restitución á forma litúrxica.

Disto podemos deducir dúas realidades:

1ª A deterioración da altar; quizais deterioración que comezou co terremoto de Lisboa 1755.  Pero a esa causa, nada desprezable, habemos de sumar os trescentos anos que para entón 1923 acumulaba xa o altar. Deterioración que obrigou á colocación dunha nova pedra –laxa- en substitución da antiga.

2º Á falar a placa da “restitución á forma litúrxica”, está a indicarnos que polo que fóra, o anterior altar non respondía xa as esixencias das reformas litúrxicas que tras o concilio de Trento viñeran dándose na Igrexa. As máis próximas á data da consagración as reformas do Papa Pío X. Entendemos pois, que o altar quedara obsoleto.

J.A.G.

O pasado mércores quedou instalado no claustro alto do colexio, o retrato do bispo Lamadrid, restaurado e en perfecto estado. O retrato do bispo de Lugo, D. José dos Ríos e Lamadrid, é unha obra executada ao óleo sobre lenzo polo pintor Luciano Sánchez Sataren, inscrita dentro do retrato institucional de carácter eclesiástico do século XIX. A composición presenta ao prelado sentado nun interior sobrio. Viste sotana violeta con botonadura cardinalicia e solideo episcopal do mesma cor. Destaca o tratamento das calidades téxtiles e o contraste entre as zonas de penumbra e os puntos de luz que inciden no rostro e as mans. A figura preséntase lixeiramente desprazada do eixo central e adquire certa monumentalidade mediante o xogo de diagonais marcadas polo brazo apoiado e a disposición do corpo.

J.A.G.

Esta semana pasada instalouse no retablo de San José a copia ao óleo do cadro de San Francisco e o irmán León, en substitución dunha copia fotográfica que no seu momento colocouse para cubrir o oco do orixinal cando pasou á pinacoteca deste Real Colexio.

O resultado é magnífico e convidamos a que cando teñan oportunidade poidan ver o retablo-altar de San José que quedou absolutamente magnífico.

J.A.G.

O 19 de maio de 2023 publicaba nesta páxina unha entrada titulada “PARA MOSTRA UN BOTÓN” na que daba conta dun agasallo recibido dun veciño de Monforte, de dous botóns dun uniforme, sen dúbida de alumnos do colexio.

Agora chéganos unha foto onde se ve a dous escolapios rodeado de alumnos nunha foto datada en 1888, co que xa podemos datar a existencia cun documento gráfico do devandito uniforme.

J.A.G.

Nos lugares onde estiveron os dous cadros do Greco colocáronse no seu momento, para ocupar os espazos baleiros, unhas reproducións fotográficas de pésima calidade. Unha vez restaurados xa todos os retablos esas copias pedían a berros ser substituídas por algo de mellor calidade. A copia ao óleo do San Lorenzo xa está colocada no seu lugar no retablo do Santo Cristo de Cioli e en breve substituirase a copia fotográfica do cadro de San Francisco de Asís co irmán León por unha copia ao óleo, no retablo de San José.

JAG

Obra de considerables dimensións 204 x 123 cm, que é retrato de D. JOSE DOS RIOS E LAMADRID, bispo de Lugo, pintado por D. LUCIANO SANCHEZ SANTAREN. Este cadro está a ser restaurado actualmente pola empresa TAU Restauración.

D. JOSE DOS RIOS E LAMADRID foi nomeado bispo de Lugo o 25 de setembro de 1857 e morreu en Lugo o 8 de marzo de 1884. Ten a súa importancia pa os lucenses porque conseguiu do Papa Pío IX  a concesión de indulxencia plenaria para calquera día do ano, podendo obtela aqueles fieis que, confesando e comulgando, visitasen o Santísimo Sacramento exposto na catedral de Lugo. Así o comunicou aos seus fieis nunha carta pastoral datada o 5 de agosto de 1867

JAG

Estes días están a quitar xa as estadas da intervención que realizou a Consellería de Cultura da Xunta de Galicia, por un monto de máis de 550.000 €. Intervención que era moi necesaria debido a que se filtraba a auga pola cúpula cada vez que chovía. Parece estar solucionado o problema, aínda que requirirá un mantemento periódico para evitar abrigo o nacemento de plantas, liques, etc. que poden ir danando aos poucos a cúpula.

Aínda queda por retirar da parte traseira as estadas correspondentes ao ascensor que se empregou para subir e baixar o material de restauración e os elementos das estadas da cúpula.
JAG

Esta semana colgarase, tras a súa restauración, na Pinacoteca do Real Colexio PP. Escolapios un novo cadro ao óleo cuxa singularidade está no tema. Trátase dun cadro anónimo dos séculos XVII ou XVIII. O tema é moi orixinal: Decidimos titulalo. “Monxes mirando planos”

“De formato vertical, representa a un grupo de catro monxes ataviados con hábitos escuros e carapuchas puntiagudas. Estes relixiosos aparecen congregados ao redor dunha mesa nun espazo interior austero, presumiblemente pertencente a un mosteiro. Dous das figuras están sentadas mentres as outros dúas permanecen de pé, inclinándose sutilmente cara ao centro da composición, dirixindo así a atención do espectador cara a algo que parece estar despregado sobre a mesa.

A luz, que penetra desde o lateral esquerdo da composición, incide de maneira oblicua sobre os personaxes, destacando selectivamente os pliegues dos hábitos e os rostros parcialmente iluminados. Este tratamento lumínico suxire unha fonte de iluminación natural situada fóra do plano pictórico. O claroscuro resultante non só salienta a concentración dos relixiosos na súa tarefa, senón que tamén confire unha dimensión espiritual á escena, coma se a actividade que realizan estivese impregnada dun propósito transcendental.

Desde o punto de vista compositivo, a disposición pechada das figuras ao redor da mesa xera un espazo hermético e íntimo dentro do cadro. Esta configuración espacial reforza temáticamente a representación, que pode asociarse a actividades monásticas como o estudo de textos sacros, a copia de manuscritos, observación de planos arquitectónicos ou deliberacións sobre asuntos do propio mosteiro.

A técnica pictórica empregada é o óleo sobre lenzo, con pinceladas que combinan precisión e soltura, achegando dinamismo contido ás figuras e obxectos representados.” (Do informe de restauración de THAU)

P. Javier Agudo Director-Gerente de la FCNSdlA

O pasado mércores 12 de novembro, a cúpula de Nª Sª da Antiga converteuse por máis de dúas horas, e nalgúns momentos, baixo unha choiva irrespetuosa, nunha aula máis do centro, neste caso de nivel universitario. En efecto, 15 alumnos do MURA -#Máster Universitario en Rehabilitación Arquitectónica- da Escola T. S. Arquitectura, Universidade da Coruña, estiveron a aprender in situ sobre rehabilitación arquitectónica. Dirixidos polo seu profesor D. Manuel Freire, que é naquel momento o arquitecto encargado da rehabilitación, renovación e selaxe da cúpula.

Uns días antes tamén os profesores do colexio, puideron en pequenos grupos de 9 persoas acceder todo o máis alto da cúpula, ata a cruz, para oir da arquitecto da empresa responsable da rehabilitación as explicacións do proceso de restauración, consolidación e renovación de certos elementos para conseguir un traballo perfecto que dure moitos anos.

FOTO 1: O P. Javier Director-Xerente da Fundación Colexio Nª Sª e a Antiga xunto á cruz da cúpula.
FOTO 2: Grupo de profesores interesándose polos traballos de rehabilitación da cúpula do colexio-

P. Javier Director-Xerente da Fundación Colexio Nª Sª e a Antiga